Wettelijke basis cliëntenparticipatie

Wettelijke basis van cliëntenparticipatie bij de verschillende wetten die op lokaal niveau worden uitgevoerd

In het lokaal sociaal beleid moet er, volgens verschillende wetten, cliëntenparticipatie geregeld worden. In dit overzicht gaat Stichting CliP na wat er geregeld moet worden voor cliëntenparticipatie volgens die verschillende wetten.

Wwb

De Wwb is van kracht sinds 1 januari 2004. In artikel 47 wordt de gemeente verplicht om een verordening cliëntenparticipatie op te stellen.

Artikel 47 Verordening cliëntenparticipatie
De gemeenteraad stelt bij verordening regels over de wijze waarop de personen bedoeld in artikel 7, eerste lid (personen die algemene bijstond ontvangen, personen met een ANW-uitkering en niet-uitkeringsgerechtigden bij arbeidsinschakeling en personen die recht hebben op aanvullende bijstond), of hun vertegenwoordigers worden betrokken bij de uitvoering van deze wet, waarbij in ieder geval wordt geregeld de wijze waarop:

1. Periodiek overleg wordt gevoerd met deze personen of hun vertegenwoordigers.
2. Deze personen of vertegenwoordigers onderwerpen voor de agenda van dit overleg kunnen aanmelden.
3. Zij worden voorzien van de voor een adequate deelname aan het overleg benodigde informatie.

Volgens de Wwb moeten gemeenten regelen hoe zij cliënten betrekken bij de uitvoering van deze wet. Daarbij moet geregeld worden hoe zij periodiek overleg voeren met cliënten of hun vertegenwoordigers. Verder moet bepaald hoe cliënten onderwerpen op de agenda van dit periodiek overleg kunnen krijgen en hoe de cliënten informatie krijgen om goed te kunnen meedoen met dit overleg.

Hoewel de wet dat niet voorschrijft, kiest 94% van de gemeenten voor een cliëntenraad. '1s'

Wmo

Sinds 1 januari 2007 is de Wmo van kracht. In artikel 11 krijgt het college van burgemeester en wethouders de opdracht om haar burgers bij de voorbereiding van het beleid te betrekken.

Artikel 11 Wmo

1. Het college van burgemeester en wethouders betrekt de ingezetenen van de gemeente en in de gemeente een belang hebbende natuurlijke en rechtspersonen bij de voorbereiding van het beleid betreffende maatschappelijke ondersteuning, op de wijze voorzien in de krachtens artikel 150 van de Gemeentewet vastgestelde verordening.
2. Het college van burgemeester en wethouders stelt ingezetenen van de gemeente en in de gemeente belang hebbende natuurlijke en rechtspersonen vroegtijdig in de gelegenheid zelfstandig voorstellen voor het beleid inzake maatschappelijke ondersteuning te doen.
3. Het college van burgemeester en wethouders verschaft informatie die nodig is ter uitvoering van het bepaalde in het eerste en tweede lid.
4. Onverminderd het eerste lid vergewist het college van burgemeester en wethouders zich bij de voorbereiding van het beleid tevens van de belangen en behoeften van ingezetenen die hun belangen en behoeften niet goed kenbaar kunnen maken.

Artikel 150 gemeentewet

1. De raad stelt een verordening vast waarin regels worden gesteld met betrekking tot de wijze waarop ingezetenen en belanghebbenden bij de voorbereiding van gemeentelijk beleid worden betrokken.

We zien dat het bij de Wmo anders geformuleerd is dan bij de Wwb. Hier is de groep die betrokken moet worden bij de voorbereiding van het beleid breder dan de groep mensen die gebruik maakt van de voorzieningen uit de wet. Belanghebbenden, maar ook andere ingezeten van de gemeente zouden volgens de wetgever betrokken moeten worden bij de voorbereiding van het beleid.
Verder regelt de wet dat mensen die betrokken worden bij het beleid daartoe ook de gelegenheid moeten krijgen: ze moeten geïnformeerd worden en de mogelijkheid krijgen om zelf voorstellen voor beleid te doen.
Bijzondere aandacht is er voor 'kwetsbare burgers'. Juist voor de belangen en behoeften van deze mensen, die hun belangen en behoeften niet goed kenbaar kunnen maken, moet de gemeente oog hebben.

Wsw

De Wsw is sinds 1 januari 2008 gewijzigd. Vanaf die datum moeten Wsw-gerechtigden advies kunnen geven over gemeentelijk Wsw-beleid en de uitvoering daarvan. De kern van de wetswijziging is dat Wsw-gerechtigden meer zeggenschap krijgen. Dat betekent onder meer dat er een vorm van cliëntenparticipatie moet komen. Elke gemeente kan zijn eigen vorm van cliëntenparticipatie kiezen.

Artikel 2, lid 3 Wsw

De gemeenteraad stelt bij verordening regels over de wijze waarop de ingezetenen die geïndiceerd zijn of hun vertegenwoordigers worden betrokken bij de uitvoering van deze wet waarbij in ieder geval wordt geregeld de wijze waarop:

1. Periodiek overleg wordt gevoerd met deze ingezetenen of hun vertegenwoordigers.
2. Deze ingezetenen of vertegenwoordigers onderwerpen voor de agenda van dit overleg kunnen aanmelden.
3. Zij worden voorzien van de voor een adequate deelname aan het overleg benodigde informatie.

Dit artikel is hetzelfde geformuleerd als het artikel over cliëntenparticipatie in de Wwb. Alleen de groep die betrokken moet worden verschilt. Bij de Wsw zijn dat alle mensen die geïndiceerd zijn. Dat zijn mensen die werkzaam zijn bij sw-bedrijven, maar ook zij die op de wachtlijst staan.

WIJ

De WIJ is van kracht sinds 1 oktober 2009.

Artikel 12. Opdracht gemeenteraad

1. De gemeenteraad stelt bij verordening regels met betrekking tot:
a. De inhoud van een werkleeraanbod
b. Het verlagen van het bedrog van de inkomensvoorziening, bedoeld in artikel 41, eerste lid
c. Het bestrijden van misbruik en oneigenlijk gebruik van deze wet
d. De wijze waarop jongeren, of hun vertegenwoordigers worden betrokken bij de uitvoering van deze wet
e. Het verhogen en verlagen van de norm, bedoeld in artikel 35

2. De regels, bedoeld in het eerste lid, onderdeel d, hebben in ieder geval betrekking op de wijze waarop:
a. Periodiek overleg wordt gevoerd met de jongeren of hun vertegenwoordigers
b. De jongeren of vertegenwoordigers onderwerpen voor de agenda van dit overleg kunnen aanmelden
c. De jongeren of vertegenwoordigers worden voorzien van de voor een ode quote deelname aan het overleg benodigde informatie.

Deze formuleringen zijn overeenkomstig die in de Wwb en de Wsw.

Werkpleinen

Cliëntenparticipatie op de werkpleinen is nog weer een andere tak van sport. Veel cliënten, van de sociale dienst en het UWV, krijgen te maken met het Werkplein. Vanaf 2009 is het de bedoeling dat op het Werkplein de intake voor uitkeringen Wwb en WW gedaan wordt. Verder wordt de dienstverlening op het terrein van re-integratie van UWV en sociale dienst op de Werkpleinen uitgevoerd. Daarmee vindt een deel van de uitvoering van hun 'werkterrein' plaats op het Werkplein en kunnen cliëntenraden Wwb er niet omheen. Cliëntenparticipatie op het Werkplein is geregeld in de Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (Wet SUWI).

Artikel 10, Dienstverlening in locaties werk en inkomen, lid 1-3

1. Het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen en de colleges van burgemeester en wethouders dragen zorg (...) rekening houdend met de regionale arbeidsmarkt en het doorbij gezamenlijk vormgeven van de cliëntenparticipatie.
2. Bij of krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen regels worden gesteld omtrent de dienstverlening in, de inrichting van en de cliëntenparticipatie bij de locaties werk en inkomen (...).
3. Onze Minister kan, indien hij met betrekking tot de uitvoering van dit artikel ernstige tekortkomingen vaststelt, aan het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen of het college van burgemeester en wethouders een aanwijzing geven met betrekking tot de uitvoering van de taken op grond van dit artikel. (...) Indien Onze Minister van oordeel is dat het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen of het college van burgemeester en wethouders na afloop van deze termijn niet aan de aanwijzing heeft voldaan, kon onze Minister de noodzakelijke voorzieningen treffen.

De gemeente en het UWV hebben samen de verantwoordelijkheid om iets te regelen op het terrein van cliëntenparticipatie. Hoe en wat er geregeld moet worden, is niet vastgelegd.