Het is lang niet altijd duidelijk of iemand bij de AWBZ of de Wmo moet zijn als het gaat om het regelen van de juiste zorg. De afbakeningsproblematiek doet zich vooral voor op het gebied van huishoudelijke verzorging. Hoe zit het nu werkelijk in elkaar en wat zijn de valkuilen? Advocaat Matthijs Vermaat licht toe.
Er bestaat een verschil tussen hulp bij huishouden (HbH) en huishoudelijke verzorging (HV). Bij huishoudelijke verzorging, wat vroeger in de AWBZ zat en nu in de Wmo, wordt het huishouden gedaan. Als het om hulp bij huishouden gaat, kan iemand ook extra assistentie krijgen. Bijvoorbeeld als iemand niet meer goed de regie over zijn huishouden kan voeren. Dat kan een korte periode zijn om de organisatie van het huishouden op orde te krijgen, maar het is ook mogelijk dat er langere tijd ondersteuning wordt geboden. In de AWBZ zit de functie Begeleiding, en dan kun je bijvoorbeeld hulp krijgen om te leren koken. Of om het koken te structureren. Maar wanneer is het geen AWBZ meer, maar Wmo?
Plannen
Dit is een heikel punt waar gemeenten en het CIZ niet altijd uitkomen. Neem het voorbeeld van een jonge vrouw met een ernstig progressieve spierziekte. Zij kan best een of twee keer per week helemaal alleen koken, maar meer zit er niet in. Deze huishoudelijke handeling kost haar te veel energie. Via de AWBZ heeft ze begeleiding toegewezen gekregen, zodat ze beter leert te plannen. Want ze vindt het wel erg leuk om zelf te koken. Daaruit is naar voren gekomen dat het voor haar wel mogelijk is om te koken als eerst alle ingrediënten zijn gesneden, gewassen en klaar staan om de pan in te gaan. Dat betekent dat ze elke dag ongeveer een kwartier tot een half uur hulp nodig heeft, wat neerkomt op maximaal 2,5 uur per week. Het huis is dan nog niet schoongemaakt en er zijn ook nog geen boodschappen gehaald. Daarvoor doet ze een beroep op de Wmo, maar die aanvraag wordt – omdat ze via de AWBZ HbH krijgt – afgewezen.
Begeleiding
Advocaat Vermaat, gespecialiseerd op de Wmo en de AWBZ: “Dit soort zaken komt nogal eens bij de Rechtbank uit, omdat de gemeenten en het CIZ naar elkaar verwijzen. Regie en organisatie van het huishouden is echter niet hetzelfde als hulp bij het huishouden. De laatste aanspraak valt onder de Wmo en omvat niet alleen poetsen maar ook ‘regie’. Ondersteuning bij de organisatie kan onder allebei vallen, het hangt daarbij af van de concrete situatie. Hierover heeft de Rechtbank in Arnhem al eerder een uitspraak gedaan (december 2010, LJ BO 8386). Begeleiding is geregeld in artikel 6 Besluit zorgaanspraken AWBZ (BZA). Het (leren) structureren en organiseren van het huishouden is ABWZ-zorg als iemand het huishouden zelf kan uitvoeren, maar daarbij ondersteuning nodig heeft. Als het huishouden moet worden overgenomen vormt de organisatie van het huishouden onderdeel van de Wmo.”
Pgb
Er speelt nòg een verwarrende kwestie en dat betreft het persoonsgebonden budget (pgb) voor het Zorgzwaartepakket (ZZP) Zorg met Verblijf. Daaronder valt óók huishoudelijke verzorging, maar – en dat maakt het geheel nog gecompliceerder – dat zit in het pakket en geldt niet als afzonderlijke aanspraak.
“Je krijgt eigenlijk het totaalpakket wat je normaal gesproken in een instelling ook ontvangt. Daar hoort uiteraard ook huishoudelijke verzorging bij, maar dat moet je niet zien als een los onderdeel. Daarmee is niet gezegd dat er voldoende huishoudelijke zorg wordt geboden”.
Daar zit ‘m volgens Vermaat de kneep. Het deel huishoudelijke zorg in het ZZP wordt op 3259 euro begroot en komt neer op vier uur per week. Dat kan toereikend zijn, maar dat hoeft zeker niet. Als het om iemand gaat die bijna niets zelf kan doen, dan zullen er extra uren zorg bij moeten. En daar komt dan de Wmo om de hoek kijken, zegt de advocaat.
Toereikend?
Zou de jonge vrouw met de spierziekte een dergelijk pgb hebben, dan blijft overeind dat ze niet wordt gecompenseerd voor alle uren zorg die ze nodig heeft om het huishouden te kunnen voeren.
Vermaat: “De vraag moet steeds worden gesteld: is deze zorg toereikend? In artikel 4 van de Wmo is de compensatieplicht geregeld. Wordt er niet afdoende gecompenseerd, dan moet er alsnog een Wmo-voorziening voor huishoudelijke verzorging worden toegekend. Dat laatste is voor veel mensen niet helder. Je zou namelijk zeggen dat het door dat pgb ZZP Zorg met verblijf alles is geregeld, maar dat hoeft zeker niet zo te zijn. Als je omrekent welk bedrag staat voor huishoudelijke zorg in dat pgb is dat 4 uur per week. Wie een indicatie Zorg met verblijf krijgt, kan waarschijnlijk niet zoveel meer zelf. Er is dan zeker meer uur huishoudelijke hulp nodig om alles goed te kunnen regelen.”
Vermaat geeft toe dat de afbakening tussen de voorzieningen erg onoverzichtelijk is. “Aan de andere kant: de omschrijvingen zijn vrij helder. Als er niet voldoende is gecompenseerd dan kan de AWBZ niet aangemerkt worden als afdoende voorliggende voorziening. De gemeente moet in zo’n geval alsnog in de buidel tasten”.
Auteur: Rietje Krijnen
Bron: Juris, 2011 (10) (oktober), p. 4-5
http://www.juridischsteunpunt.nl/juridisch-steunpunt/actueel/juris/juris_verschenen
Juris
Het tijdschrift Juris, uitgave van de CG-Raad, zal wegens de bezuinigingen in 2012 niet meer als magazine verschijnen. Voor actuele informatie over o.a. de Wmo kan men nog wel terecht op de website www.juridischsteunpunt.nl
