Openbaar vervoer is, het woord openbaar zegt het al, toegankelijk voor iedereen. Toch? Niet bepaald! Mensen met een beperking kunnen lang niet altijd op pad met het openbaar vervoer.
Vervoer openbaar, maar niet voor iedereen
Mensen met een beperking zijn niet allemaal even tevreden over het openbaar vervoer. Reden: de voorzieningen zijn niet optimaal geregeld. Lang niet altijd kan men zomaar met een trein of bus mee. Geen wonder dat mensen met een beperking steeds minder gebruik maken van het openbaar vervoer. Makkers Unlimited voerde actie. Het pleidooi voor verbeteringen is begonnen...
Alleen met hulp
Organisaties op het gebied van openbaar vervoer houden wel degelijk rekening met mensen met een beperking. Zo kunnen zij, wanneer zij per trein reizen, via de NS hulp krijgen bij het in- en uitstappen. Dit moeten zij vooraf aanvragen. Ook RandstadRail, een kruising tussen trein, metro en tram in Den Haag, Rotterdam en Zoetermeer, is van deze tijd. De vervoerder komt bijna overal, waardoor ingewikkelde overstapconstructies vermeden kunnen worden. Maar ook aan toegankelijkheid voor mensen met een mobiliteitsbeperking is gedacht. Helaas geldt dat nog niet voor de meeste traditionele trams en bussen. Met een rolstoel de tram in en uit is zonder hulp onmogelijk. Wel worden de stads- en streekbussen steeds beter. Buschauffeurs kunnen sommmige bussen via gasvering laten zakken, zodat passagiers niet hoeven te klimmen. Hier en daar kunnen zij zelfs met rolstoel naar binnen. Al hebben zij daar wel hulp bij nodig.
OV-chipkaart
De OV-chipkaart maakt het voor veel mensen met een beperking moeilijker om met het openbaar vervoer te reizen. Zo kunnen bijvoorbeeld blinden en slechtzienden de in- en uitcheckpalen niet vinden en de boodschappen op de displays niet lezen. Dit laatste geldt ook voor laaggeletterden of mensen die niet kunnen lezen. En voor mensen in een rolstoel zijn de palen vaak weer te hoog.
De OV-begeleiderskaart in nog niet beschikbaar als OV-chipkaart. Dat gebeurt in 2010. Als de OV-begeleiderskaart is 'verchipt' zal de NS haar poortjes sluiten. Zolang dat nog niet is gebeurd, is de papieren begeleiderskaart nog geldig. Er zijn nu twee afgesloten gebieden: de metro van Rotterdam en Amsterdam. Voor deze afgesloten gebieden is een sleutelkaart nodig. Begeleiders kunnen deze gratis verkrijgen bij de RET (Rotterdam) en het GVB (Amsterdam).
Landelijke belangenorganisaties lobbyen voor structurele oplossingen voor deze problemen. Maar sommige oplossingen zullen veel tijd vragen zoals het vervangen van de palen door palen met een spraakfunctie. Mensen met een beperking kunnen uiteraard niet zo lang op een oplossing wachten. Allerlei regio’s en vervoerders zijn dan ook bezig met het treffen van tijdelijke oplossingen.
Wat is nodig?
Mensen met beperkingen vragen de volgende oplossingen van vervoerders en vervoersregio's:
- Goede mondelinge en schriftelijke uitleg over de OV-chipkaart, ook in aangepaste leesvormen (bijvoorbeeld braille, grootletterdruk) en begrijpelijke taal.
- Oefenmogelijkheden met OV-chipkaart; iemand die voordoet hoe je de kaart gebruikt.
- Passend alternatief voor de OV-begeleiderskaart zolang deze kaart nog niet beschikbaar is als OV-chipkaart.
- Alternatieven voor blinden en slechtzienden. bijv. een telefoonnummer om ov-chipkaartsaldo op te vragen of speciale abonnementen.
- Strippenkaart als mogelijkheid aanhouden voor mensen voor wie het reizen met de OV-chipkaart te lastig is.
Ontevredenheid enorm
Al met al laten de mogelijkheden nog aardig te wensen over. Dat blijkt ook uit diverse onderzoeken onder mensen met een beperking. Onder andere het onderzoeksprogramma Nationaal Panel Chronisch zieken en Gehandicapten (NPCG) laat zorgelijke resultaten zien.
De laatste jaren is het relatieve aantal mensen met beperking, dat gebruikt maakt van het openbaar vervoer, gedaald van de helft tot een kwart. Van dit kleine percentage is slechts een derde tevreden over de voorzieningen.
