Om te werken aan een inclusieve samenleving is het belangrijk dat gemeenten en belangenbehartigers regelmatig met elkaar om tafel gaan. Maar hoe kunnen burgers met beperkingen het beste bij de voorbereiding en uitvoering van het beleid van de gemeente betrokken worden?
VCP onderzocht hoe lokale belangenbehartigers tegen hun relatie met de gemeente aankijken. Ook is aan belangenbehartigers gevraagd wat er volgens hen nodig is om die relatie met de gemeente te verbeteren.
De peiling is in het najaar van 2011 uitgevoerd door de VCP-helpdesk door 33 telefonische interviews te houden met lokale belangenbehartigers uit het hele land.
De resultaten werden gepresenteerd tijdens een symposium over ‘Inclusie van mensen met een beperking’ op het congres ‘Focus op Onderzoek’ op 1 en 2 december in Utrecht.
Resultaten
Werken aan een inclusieve samenleving
De drie belangrijkste onderwerpen waarover belangenbehartigers en gemeenten met elkaar om tafel gaan zijn: Wmo, toegankelijkheid en inclusief beleid. Uit de interviews kwam naar voren, dat er een zekere overlap is tussen deze drie onderwerpen. Inhoudelijk hebben de drie beleidsterreinen te maken met het inclusief maken van de samenleving, het zorgen dat mensen gewoon mee kunnen doen.
Andere onderwerpen waarover belangenbehartigers en gemeenten om tafel gaan zijn bijvoorbeeld de bezuinigingen en de financiële situatie van mensen met een beperking.
Tevreden
Ruim de helft van de belangenbehartigers (54%) is tevreden over de invloed die ze op de gemeente heeft. Een derde is echter ontevreden.
In de interviews vertelden belangenbehartigers wat belangrijk is voor een goed contact met de gemeente. Bijna de helft van de respondenten geeft aan dat het tijdig bij de beleidsvoorbereiding betrokken worden door de gemeente het allerbelangrijkste is.
Knelpunten
Knelpunten die belangenbehartigers ervaren in hun contacten met de gemeente zijn:
- Niet tijdig betrokken worden.
- Het op de tweede plaats staan of gebrek aan erkenning door de installatie van een Wmo-raad.
- Niet serieus genomen worden.
- De adviespunten van de belangenbehartigers worden niet overgenomen en/of zonder argumentatie afgewezen.
- Geen vat krijgen op het politieke spel.
- Ambtenaren zijn zich onvoldoende bewust van de noodzaak en toegevoegde waarde van ervaringsdeskundigheid.
- Logheid/traagheid van de gemeente van ambtenaren.
- Wisseling van ambtenaren en politici.
Opmerkelijk is dat uit een recent onderzoek van de Koepel van Wmo-raden blijkt dat 40% van deze raden ook vindt dat de gemeente hen te laat betrekt bij een adviestraject. Zij vinden dat zij hun werk als adviseur daardoor niet goed kunnen uitvoeren. En zij ervaren onvoldoende tijd te krijgen voor het geven van een advies. En één op de tien Wmo-raden voelt zich zelfs genegeerd door de gemeente. Met name het niet overnemen van adviezen ervaren zij als storend.
Wat is nodig voor effectieve beleidsbeïnvloeding?
Effectief belangen behartigen gaat niet vanzelf. De belangenbehartigers noemen als voorwaarde voor werkelijke invloed binnen de gemeente:
- Een goede band met de achterban: 33%
- Voldoende kennis over wetten en beleid: 21%
- Een constructieve houding tegenover de gemeente: 12%
Enkele conclusies op een rij
Veel gemeenten zijn volgens belangenbehartigers nog niet inclusief: gemeenten zijn zich lang niet altijd bewust van de behoeften van mensen met beperkingen. Om dat te verbeteren, moeten belangenbehartigers in gesprek gaan met gemeenten. Niet afwachten, maar aan de slag: zelf de verbinding leggen.
Voor een effectieve dialoog tussen belangenbehartigers en gemeente is het belangrijk dat belangenbehartigers ervoor zorgen dat zij …
- tijdig betrokken en serieus genomen worden
- op effectieve wijze kunnen inspelen op gemeentelijke processen
- hun ervaringsdeskundigheid productief kunnen maken
- een goed contact onderhouden met de achterban.
Verder lezen
Wichink Kruit, I. (red.) (2011). Oogsten en verbinden. (Congresbundel ‘Focus op Onderzoek’, 1 en 2 december 2011). Utrecht: Kennisplein Gehandicaptensector/ZonMw.
Koepel Wmo-raden (2011). Uitgewerkte gegevens van Wmo-raden uit de inventarisatieronde 2011. Capelle aan den IJssel: Koepel Wmo-raden.
