Tijdens de bijeenkomst ‘Slim organiseren van collectief vervoer’ presenteerden de gemeenten Etten-Leur en Den Haag hun praktijkervaringen met het aanbesteden van leerlingenvervoer. In de discussie meldde de gemeente Opsterland een geheel afwijkende aanpak, die ook tot grote tevredenheid heeft geleid. Ria Bos, beleidsmedewerker onderwijs gemeente Opsterland: “Aanbesteden is niet strikt noodzakelijk. Via een persoonsgebonden vervoersbudget kunnen ouders ook zelf het leerlingenvervoer inkopen.”
Situatie in Opsterland
De Friese gemeente Opsterland telt circa 30.000 inwoners en bestaat uit 16 dorpen op een totale oppervlakte van 227,68 km2. Vormen van leerlingenvervoer die worden vergoed zijn: openbaar vervoer, openbaar vervoer met begeleiding, eigen vervoer, en aangepast vervoer. Voor het aangepast vervoer komen 140 leerlingen in aanmerking. Zij bezoeken een school voor basisonderwijs, speciaal basisonderwijs (SBO) of (voortgezet) speciaal onderwijs (SO/VSO) op een afstand van meer dan 6 kilometer van hun huis.
Ervaring met aanbesteden
“In Opsterland hebben we het leerlingenvervoer één keer aanbesteed”, zegt Bos. “Aanbesteden zou de prijs moeten drukken, maar ik geloof daar niet helemaal in. Wat ik wel zie is dat kleinere vervoersbedrijven het bijna altijd verliezen van de grote jongens. Kleinere vervoersbedrijven zijn vaak familiebedrijven die uit deze streek afkomstig zijn. Dat heeft als voordeel dat zij Fries spreken en de omgeving en (de mentaliteit van) de inwoners kennen. Bovendien staat als je gaat aanbesteden vaak het kind niet meer centraal maar wel het vervoersbedrijf.”
Persoonsgebonden vervoersbudget
Vanaf 2008 werkt de gemeente Opsterland met het persoonsgebonden vervoersbudget. Voor het schooljaar 2011-2012 ontvangen 140 ouders een vergoeding van de gemeente zodat ze zelf het leerlingenvervoer kunnen inkopen. Alle ouders doen zelf zaken met het vervoersbedrijf van hun keuze. Ouders kunnen de gemeente ook machtigen zodat het budget namens de ouders wordt overgemaakt aan het taxibedrijf van hun keuze. Bos: “De ouders kiezen zelf een vervoersbedrijf uit en maken ook de afspraken met dat bedrijf. Wij bemoeien ons verder niet met de keuze. Wij eisen alleen dat dit bedrijf beschikt over een TX-keurmerk. De ouders sluiten het contract af. De ouders – of het kind – is de klant, niet de gemeente.” Aan het persoonsgebonden vervoersbudget ligt artikel 4 van de onderwijswetten ten grondslag: Ouders zijn verantwoordelijk voor het inschrijven van hun kind op een school en ook dat zij op deze school komen.
Financiële constructie
Het bedrag dat ouders ontvangen voor het leerlingenvervoer is geënt op het openbaar vervoer reisinformatie 9292 systeem. Voor de heen- en terugrit wordt het aantal zones berekend plus één opstapzone. Om het aantal zones vast te stellen wordt gekeken naar de postcode van de woning en de postcode van de school. Voorbeeld: De enkele reis naar school is 4 zones. Daar komt één opstapzone bij. De dagvergoeding is dan 5 keer de zoneprijs (inclusief 6% btw) keer 2 (retour) is de dagvergoeding. “We gaan uit van de wettelijke 200 schooldagen”, legt Bos uit. “Per schooljaar bedraagt het persoonsgebonden vervoersbudget dus 200 x de dagvergoeding. Dit budget keren we twee keer per jaar uit, tot en met december en vanaf januari tot de zomervakantie, zodat ouders halverwege het jaar desgewenst kunnen switchen naar een andere vervoerder.”
Kwaliteit van vervoer
Ideaal voor de gemeente Opsterland noemt Bos het persoonsgebonden vervoersbudget. “Het brengt veel voordelen met zich mee. Allereerst kunnen kleinere vervoersbedrijven aan dit systeem wel deelnemen. De leerlingen hebben daardoor in bijna alle gevallen dezelfde chauffeur. De vervoersbedrijven zorgen zelf voor kwalitatief goed vervoer. Ze begrijpen ook wel dat ouders gaan overstappen als de concurrent bijvoorbeeld wel op winterbanden rijdt. Ten tweede hebben we geen extra ritten meer omdat we per leerling een heen- en terugreis vergoeden. Nog een bijkomend voordeel is dat ouders ook inzicht hebben in de vervoerskosten. Soms schrikken ze daar wel eens van. Tot slot heeft de gemeente ook geen klachten meer. Want als het je niet bevalt, pak je toch gewoon een ander vervoersbedrijf?”, besluit Bos.
Reactie Sociaal Fonds Taxi
Henk van Gelderen, directeur Sociaal Fonds Taxi reageert: “Deze constructie maakt het inderdaad mogelijk om meer kleine lokale vervoerders te betrekken. Bij aanbestedingen is het voor deze groep vanwege hoge solvabiliteitseisen et cetera vaak niet mogelijk in te schrijven, hoewel ze vaak als onderaannemers vervolgens toch het vervoer rijden. Het voordeel van keuzevrijheid voor ouders is in theorie ideaal. Maar niet alle ouders weten op voorhand of een bedrijf goed is. Want waar moet je op letten? Dus enige sturing vooraf op kwaliteit zoals TX-keur of een voldoende SFT bedrijfsoordeel, is wenselijk.”
[Bron: Naarbetercontractveroer.nl]
