"Samen werken geeft energie"
Bart Weggeman is beleidsmedewerker bij de Stichting Gehandicapten Overleg Amsterdam (SGOA) en Saskia Visser was VCP-consulente. Samen bedachten ze een ludiek benchmarkmodel voor de veertien Amsterdamse stadsdelen. Ook voerden ze een aantal benchmarks uit. Het is nog lang niet af, maar de eerste resultaten liggen er.
Wat is benchmarken?
Saskia Visser: "Benchmarken is, simpel gezegd, een methode om de prestaties van verschillende organisaties te meten. Daardoor kunnen ze van elkaar leren. Daarmee kun je de resultaten van een organisatie, of in dit voorbeeld een stadsdeel, zichtbaar maken. Dan verbeter je ze door ze te vergelijken met resultaten van andere stadsdelen. Wij deden dat met toegankelijkheid en met voorzieningen voor mensen met een beperking." Bart Weggeman: "Het is van belang dat een benchmark meetbaar, haalbaar én controleerbaar is. Alleen dan kun je stadsdelen goed vergelijken."
Hoe kwamen jullie op het idee?
Saskia Visser: "In het kader van de Wmo moesten gemeenten benchmarken hoe ze presteerden op bepaalde zaken. Toen dacht ik: 'Dat kunnen belangenorganisaties ook'. Bart had bovendien al een keer de toegankelijkheid van stembureaus gebenchmarkt. Dat idee heb ik verder uitgewerkt. We hebben het samen gedaan, afzonderlijk hadden we het niet tot stand kunnen brengen." Bart Weggeman: "VCP voegt in die zin veel toe. Saskia dacht intensief mee over hoe we het benchmarken verder konden opzetten. Die brede toepasbaarheid ervan kwam van haar. Ook droeg ze bij aan het verzamelen van het materiaal. Die samenwerking gaf heel veel positieve energie. We hoefden niet te leuren, iedereen was enthousiast om eraan mee te doen."
Hoe hebben jullie die samenwerking dan ingevuld?
Saskia Visser: "We hebben een werkgroep opgericht met daarin leden van Stichting Gehandicapten Overleg Amsterdam (SGOA), ikzelf en een aantal vrijwilligers van belangenorganisaties in de stadsdelen. We begonnen met kijken naar de belangen van onze achterban: welke gegevens wilden we als eerste boven tafel krijgen? Daarmee zijn we aan de slag gegaan; ieder van ons was kartrekker van een 'eigen' benchmark. We hadden er echt een doel mee, we deden het niet voor de lol." Bart Weggeman: "Maar we hebben er wél veel lol aan beleefd. Ik vond het enorm leuk om me hierin te verdiepen en zoveel mogelijk concrete informatie te vinden. Voorbeelden van onze eerste benchmarks zijn: de tarieven voor de aanvraag van de Europese gehandicaptenparkeerkaart, en voor een gehandicaptenparkeerplaats op kenteken, maar ook de toegankelijkheid van stembureaus, bushaltes en woningen."
Wat leverde dat vergelijken op?
Bart Weggeman: "Een mooi voorbeeld vind ik de tarieven voor gehandicaptenparkeerplaatsen in de stadsdelen: in de grafiek komt glashelder naar voren dat er grote verschillen zijn tussen de stadsdelen. Het kan zomaar zijn dat iemand fors meer betaalt dan een buurtgenoot die twee straten verder woont." Saskia Visser: "De uitkomsten staan zwart op wit en dat vinden stadsdelen niet altijd leuk. Zij willen goed presteren en voelen zich ongemakkelijk bij een zichtbaar slecht resultaat; in die zin is het een mooi politiek instrument."
Hoe hebben jullie de resultaten gepresenteerd?
Bart Weggeman: "Wij hebben de resultaten fraai in grafieken verwerkt en er een boekje 'Amsterdam Aangepast Peil' van gemaakt. Het moet toch ook een beetje smoelen. Tijdens een grote bijeenkomst in september 2008 hebben we dit boekje en de daarin uitgewerkte benchmarks gepresenteerd." Saskia Visser: "De opkomst was enorm. Uit alle stadsdelen kwamen er politici op af, zowel bestuurders als raadsleden. Dat krijg je niet vaak voor elkaar. VCP's Jan Troost was dagvoorzitter en er was een programma met presentaties en debatten over de benchmarks. Hier hadden de deelnemers zich ook op voorbereid. Zo ontstonden er vruchtbare, inhoudelijke debatten." Bart Weggeman: "Zonder VCP hadden we dat trouwens niet zo kunnen organiseren, daarvoor hebben wij als belangenorganisatie te weinig debatervaring." Saskia Visser: "Anderzijds had VCP nooit zo'n goed bezochte bijeenkomst kunnen organiseren zonder op de naamsbekendheid van SGOA mee te liften. En zo versterk je elkaar op meerdere fronten."
Hebben die debatten nog wat opgeleverd?
Bart Weggeman: "Zeker! In stadsdeel Zuideramstel is Agenda 22 aangenomen als uitgangspunt voor inclusief beleid. Dat is een groot resultaat. Bovendien heeft de benchmark over de parkeerkosten ertoe geleid dat de wethouder van de centrale stad hier wat aan wil doen: hij wil een 'recht blok', geen uitschieters meer." Saskia Visser: "Ook andere dingen hebben we weer een zetje kunnen geven. Zoals de toegankelijkheid van monumenten. De politiek verschuilt zich vaak achter de onmogelijkheid hiervan, maar we hebben op de Dam gezien dat toegankelijkheid wel degelijk op functionele én esthetische wijze is in te vullen."
Jullie zijn zeker nog niet klaar?
Saskia Visser: "Nee, dit instrument raakt nog lang niet uitgeput. Er zijn nog heel veel zaken die gebenchmarkt kunnen worden. We komen telkens weer nieuwe voorbeelden tegen." Bart Weggeman: "Bovendien is het instrument niet alleen geschikt voor Amsterdam, maar ook voor gemeenten die in regioverband samenwerken."
