In december 2006 heeft de Verenigde Naties het Verdrag inzake de Rechten van Personen met een Handicap aangenomen. Veel landen hebben het verdrag sindsdien geratificeerd.
Het VN-verdrag bouwt voort op de bestaande mensenrechtenverdragen en de Standaardregels betreffende Gelijke Kansen voor Mensen met een Handicap. Er staan geen nieuwe rechten in het VN-verdrag. Wel zijn er nieuwe artikelen over bijvoorbeeld toegankelijkheid en mobiliteit toegevoegd die de bestaande rechten binnen het bereik van mensen met een beperking kunnen brengen.
Kernprincipes VN-verdrag
Het centrale doel van het VN-verdrag, zoals verwoord in artikel 1, is:
‘Het volledige genot door alle personen met een handicap van alle mensenrechten en fundamentele vrijheden op voet van gelijkheid te bevorderen, beschermen en waarborgen, en ook de eerbiediging van hun inherente waardigheid te bevorderen.’
Het VN-verdrag benadrukt de handelingsbekwaamheid en onafhankelijkheid van mensen met een beperking. Een ander belangrijk kenmerk is dat in de beschrijving van mensen met een handicap expliciet wordt uitgegaan van het zogenaamde ‘sociale model’. Kern van dit model is dat het hebben van een beperking niet gezien wordt als een individueel probleem, maar als een probleem dat in de samenleving ligt. Door mentale of fysieke belemmeringen in de samenleving kunnen mensen hun handicap als een beperking ervaren. In artikel 1 van het VN-verdrag wordt dit op de volgende manier verwoord:
‘Personen met een handicap omvat personen met langdurige fysieke, mentale, intellectuele of zintuigelijke beperkingen die hen in wisselwerking met diverse drempels kunnen beletten volledig, effectief en op voet van gelijkheid met anderen te participeren in de samenleving.’
Inclusief beleid
De kernprincipes van inclusief beleid staan verwoord in Artikel 4 van het VN-verdrag. De lidstaten verplichten zich, onder andere, om ‘bij al hun beleid en programma’s rekenschap te geven van de bescherming en bevordering van de mensenrechten van personen met een handicap’ (Artikel 4, lid c). Het VN-verdrag benadrukt verder dat de participatie van mensen met beperkingen bij de totstandkoming van dit beleid van groot belang is. Staten die partij zijn moeten bij ieder beleid dat mensen met een beperking aangaat, steeds nauw overleg plegen met personen met een handicap, met inbegrip van kinderen met een handicap, en betrekken hen daar via hun representatieve organisaties actief bij.
Het verdrag zegt dat de maatregelen die staten nemen moeten leiden tot gelijkheid tussen mensen met en zonder beperkingen, maar deze maatregelen mogen andere geen onevenredige of onnodige last bezorgen.
Nederland en het VN-verdrag
In maart 2007 ondertekende Nederland het VN-verdrag. Maar in Nederland is het verdrag nog niet geratificeerd.
